Allegro to włoskie określenie muzyczne oznaczające dosłownie „wesoły” lub „żwawy”. W zapisie nutowym wskazuje przede wszystkim na szybkie tempo, zwykle około 120–168 uderzeń na minutę (BPM).
Co oznacza termin allegro?
W praktyce wykonawczej allegro informuje muzyka, że utwór lub jego fragment należy zagrać szybko, energicznie i z wyraźnym ruchem. Skrót BPM oznacza liczbę uderzeń metronomu w ciągu minuty. Zakres przypisywany allegro jest orientacyjny, ponieważ ostateczne tempo zależy także od charakteru kompozycji, epoki i decyzji wykonawcy.
Choć włoskie znaczenie słowa sugeruje radosny nastrój, we współczesnej notacji najważniejsza jest jego funkcja techniczna, czyli wskazanie prędkości wykonania.
Jak allegro wypada na tle innych temp?
Allegro znajduje się między umiarkowanie szybkim allegretto a żywym vivace. Dla porównania stosuje się najczęściej następujące zakresy:
| Termin | Znaczenie | Przybliżone BPM |
|---|---|---|
| Moderato | Umiarkowanie | 108–120 |
| Allegretto | Dość szybko, wolniej niż allegro | 112–120 |
| Allegro | Szybko i żwawo | 120–168 |
| Vivace | Szybko i żywo | 140–176 |
Zakresy częściowo się nakładają, dlatego samo oznaczenie słowne nie zawsze wystarcza do ustalenia dokładnej prędkości. Kompozytor może doprecyzować tempo, zapisując przy pięciolinii wartość metronomiczną, na przykład ćwierćnuta = 132.
Czy allegro to tylko tempo?
Nie. Allegro może również występować jako tytuł części utworu, szczególnie pierwszej części sonaty, symfonii lub koncertu. W takim przypadku nazwa wskazuje na szybki charakter tej części, ale nie musi oznaczać konkretnego, identycznego tempa w każdej kompozycji.
Najważniejsze znaczenia terminu można ująć w trzech punktach:
- Tempo – techniczne polecenie wykonania utworu szybko, zwykle w zakresie 120–168 BPM.
- Tytuł części utworu – nazwa fragmentu sonaty, symfonii lub innej kompozycji utrzymanej w szybkim tempie.
- Charakter – sugestia energii, żwawości i radosnego wyrazu wynikająca z dosłownego znaczenia włoskiego słowa.
