Najprościej nastroisz gitarę za pomocą tunera elektronicznego lub aplikacji. W standardowym stroju ustaw kolejno sześć pustych strun na dźwięki E–A–D–G–B–E, zaczynając od najgrubszej. Kręć kluczem powoli i dochodź do dźwięku od dołu, czyli lekko podciągaj strunę, zamiast opuszczać ją z nadmiernego napięcia.
Standardowy strój gitary – EADGBE
Gitara klasyczna, akustyczna i elektryczna zwykle ma sześć strun. Licząc od najgrubszej do najcieńszej, stroi się je w standardzie do dźwięków E, A, D, G, B, E. W polskim nazewnictwie muzycznym litera B bywa zapisywana jako H, ale większość tunerów pokaże właśnie B.
Najgrubsze struny E, A i D są basowe. G, B oraz cienka E1 to struny wiolinowe. Dwie struny E brzmią w różnych oktawach, dlatego przy strojeniu zwracaj uwagę także na numer struny.
| Numer struny | Dźwięk | Rodzaj |
|---|---|---|
| 6 | E | basowa |
| 5 | A | basowa |
| 4 | D | basowa |
| 3 | G | wiolinowa |
| 2 | B | wiolinowa |
| 1 | E | wiolinowa |
Jak przygotować gitarę do strojenia?
Do domowego strojenia wystarczy aplikacja korzystająca z mikrofonu telefonu albo prosty stroik elektroniczny. Stroik klipsowy przypina się do główki gitary i odczytuje drgania instrumentu, więc sprawdza się również wtedy, gdy w pomieszczeniu nie jest całkowicie cicho.
Przed rozpoczęciem sprawdź kilka rzeczy:
- Znajdź możliwie ciche miejsce, szczególnie gdy korzystasz z aplikacji.
- Ustaw tuner w trybie Guitar lub Chromatic, z referencją zwykle ustawioną na A = 440 Hz.
- Upewnij się, że bateria w stroiku jest sprawna albo telefon ma dostęp do mikrofonu.
- Sprawdź, czy struny nie są mocno zużyte, zardzewiałe lub postrzępione.
- Połóż gitarę albo trzymaj ją w normalnej pozycji do gry, tak aby struny mogły swobodnie wybrzmieć.
Jak nastroić gitarę tunerem?
To najłatwiejsza metoda dla początkujących. Tuner pokazuje nazwę wykrytego dźwięku oraz odchylenie od wzorca. Wskaźnik po lewej stronie albo znak „–” oznacza, że dźwięk jest za niski. Wskaźnik po prawej stronie lub znak „+” oznacza zbyt wysokie napięcie struny.
- Włącz tuner i wybierz tryb Guitar albo Chromatic.
- Zagraj pustą, najgrubszą strunę E6. Nie dociskaj jej do żadnego progu.
- Sprawdź, czy tuner pokazuje literę E. Jeśli widzisz D lub D#, struna jest za nisko i trzeba ją delikatnie podciągnąć.
- Jeśli tuner pokazuje F albo wskazówka wychyla się za wysoko, poluzuj strunę, a następnie ponownie zbliż się do E od dołu.
- Ustaw wskazówkę na środku skali. W wielu urządzeniach poprawny strój sygnalizuje zielony kolor.
- Powtórz tę samą czynność dla strun A5, D4, G3, B2 i E1.
- Po nastrojeniu wszystkich strun przejdź jeszcze raz przez cały zestaw, ponieważ zmiana napięcia może lekko wpłynąć na pozostałe struny.
Szarp strunę umiarkowanie mocno i pozwól jej przez chwilę wybrzmieć. Bardzo mocny atak może chwilowo zawyżyć dźwięk, przez co wskazanie tunera będzie mniej stabilne. Gdy używasz aplikacji, wybierz konkretną strunę w trybie ręcznym. Tryb automatyczny może rozpoznać samą nutę, ale nie zawsze odróżni niskie E6 od wysokiego E1.
Jeśli struna stawia duży opór, zatrzymaj się. Sprawdź, czy stroisz właściwą strunę i czy nie pomyliłeś oktawy. Dalsze dokręcanie może zakończyć się zerwaniem cienkiej struny.
Jak nastroić gitarę na słuch?
Metoda V progu nie wymaga elektroniki, ale potrzebuje jednego prawidłowego dźwięku wzorcowego. Może go dostarczyć tuner, pianino, inna nastrojona gitara albo kamerton ustawiony na A = 440 Hz. Po nastrojeniu jednej struny porównujesz kolejne dźwięki między sobą.
- Nastrój strunę E6 do wzorca. Zagraj ją na 5. progu i porównaj z pustą struną A5. Dostrajasz A5, aż oba dźwięki zabrzmią tak samo.
- Zagraj A5 na 5. progu i porównaj z pustą struną D4.
- Zagraj D4 na 5. progu i porównaj z pustą struną G3.
- Zagraj G3 na 4. progu i porównaj z pustą struną B2. To wyjątek od zasady 5. progu.
- Zagraj B2 na 5. progu i porównaj z pustą struną E1.
- Zagraj kilka akordów, na przykład E-dur, G-dur i D-dur. Jeśli słyszysz nieprzyjemne falowanie lub wyraźną różnicę wysokości, skoryguj odpowiednią strunę.
Ta metoda stroi gitarę względnie, czyli ustawia struny względem siebie. Jeśli pierwszy dźwięk wzorcowy był za niski albo za wysoki, cały instrument może być przesunięty względem pianina lub nagrania. Ćwiczenie rozwija jednak słuch i pomaga szybciej rozpoznawać rozstrojenie podczas gry.
Gdy gitara nadal nie trzyma stroju
Niewielkie rozstrajanie po transporcie, zmianie temperatury lub założeniu nowych strun jest normalne. Nowe struny potrzebują czasu, aby ułożyć się na kluczach, siodełku i mostku. Po ich założeniu delikatnie je rozciągnij, ponownie nastroj i powtórz tę czynność kilka razy. W gitarze klasycznej nylonowe struny mogą stabilizować się dłużej niż stalowe.
Jeśli problem utrzymuje się przez dłuższy czas, sprawdź:
- Stan strun – stare lub skorodowane struny mogą brzmieć nierówno i szybko tracić strój.
- Klucze – luźna mechanika może samoczynnie puszczać napięcie.
- Siodełko – struna zacinająca się w rowku często przeskakuje podczas strojenia.
- Temperaturę i wilgotność – gwałtowna zmiana warunków wpływa na struny i drewniane części instrumentu.
- Mostek ruchomy – w gitarze z tremolo zmiana napięcia jednej struny wpływa na pozostałe.
Strojenie pustych strun nie jest tym samym co regulacja menzury. Jeżeli gitara brzmi poprawnie na pustych strunach, ale fałszuje na wyższych progach, problem może dotyczyć długości czynnej struny, ustawienia mostka, progów albo gryfu. Na gitarze elektrycznej menzurę można zwykle regulować przy mostku. W gitarze klasycznej i akustycznej taka korekta jest znacznie bardziej ograniczona, dlatego w razie wątpliwości lepiej skonsultować instrument z lutnikiem.
Dobrym testem jest porównanie flażoletu na 12. progu z dźwiękiem przyciśniętym na 12. progu tej samej struny. Wyraźna różnica wskazuje na problem z intonacją, a nie na zwykłe rozstrojenie pustej struny.
Przed każdą sesją gry poświęć chwilę na sprawdzenie EADGBE. Strojenie od dołu, spokojne ruchy kluczem i zatrzymanie się przy nietypowym oporze wystarczą, aby bezpiecznie przygotować gitarę do grania.
